Ny pensjonskonto gjeld ikkje offentleg tenestepensjon

Har du mange pensjonskapitalbevis? No blir dei samla i ein konto for deg. Foto: iStock.

Frå og med i år har alle arbeidstakarar som har privat innskottspensjon, ein eigen pensjonskonto. Det gjer at pensjonssparinga i privat sektor blir samla på ein konto. I offentleg sektor har vi lenge hatt liknande ordning i overføringsavtalen.

Fordelen med den nye pensjonskontoen er at det blir enklare for deg å halde oversikt, og du kan få litt meir i kroner og øre den dagen du blir pensjonist.

Dette er den nye pensjonskontoen i privat sektor

  • Du får med deg opptening sjølv om du jobbar kortare enn 12 månader. Før 2021 hadde du ikkje krav på å få med deg pensjonsopptening frå ein arbeidsgivar dersom du jobba kortare enn 12 månader. Det vil seie at dersom du jobba ein stad i 11 månader før du slutta, gjekk alle pengane som blei sette av til deg tilbake til arbeidsgivar.
  • Du får berre ein pensjonskonto å halde styr på. Hadde du fleire jobbar i der du har jobba lenger enn 12 månader, fekk du med deg det som blir kalla eit «pensjonskapitalbevis». Det er dokumentasjon på at du har spart opp pensjon frå eit tidlegare arbeidsforhold. Dess oftare du byttet jobb, dess fleire slike bevis fekk du – gjerne frå forskjellige leverandørar som alle tek betalte for pensjonskapitalbeviset.
  • Du slepp sjølv å samle pensjonskapitalbevisa dine. Den nye loven seier at alle tidlegare arbeidsforhold skal samlast på ein konto. Frå og med i år slepp du altså å sette deg ned, samle inn informasjon om bevisa dine og gjere den jobben sjølv. Når skjer det automatisk.
  • Du betaler mindre i gebyr for pensjonskapitalbevisa dine. For kvart pensjonskapitalbevis du hadde, måtte du som regel betale for forvaltinga av pengane og kanskje ei ekstrabetaling av kor mykje pengane dine voks (avkastning). Nå skjer det berre hos ein leverandør, ikkje fleire. Det vil nok gi meir pengar i lomma den dagen du går av.
  • Ei samla utbetaling den dagen du blir pensjonist. I staden for å få utbetalinga frå fleire forskjellige leverandørar, får du utbetalte alt frå ein og same pensjonskonto.

Store likskapstrekk med overføringsavtalen i offentleg sektor

Den nye pensjonskontoen gjeld berre for privat sektor. Offentleg sektor er ikkje omfatta av den nye loven som gjeld frå i år. Men, den nye pensjonskontoen i privat sektor har store likskapstrekk med noko offentleg sektor har hatt i mange år: overføringsavtalen.

Overføringsavtalen sikrar pensjonsoppteninga di i offentleg sektor

Overføringsavtalen er ein avtale mellom dei ulike offentlege pensjonskassane i Noreg. Den skal sikre at du får med deg all pensjonsopptening og andre rettar som uførepensjon, dersom du byter jobb innan offentleg sektor.

Det vil seie at du ikkje treng å «starte på nytt» dersom du har jobba i ein kommune i nokre år, og så får du ny jobb i ein fylkeskommune eller staten. Du får med deg det du hadde i den kommunale pensjonskassen og over til oss eller den fylkeskommunale pensjonskassen.

Det er vi i Statens pensjonskasse som administrerer avtalen på vegner av alle pensjonskassane.

Pensjonskassane gjer jobben for deg

Vi, som pensjonskassar, sørger for at alle rettane og oppteninga di blir tekne vare på for deg. Du treng ikkje gjere noko sjølv, eller varsle den nye pensjonskassen at du før har vore medlem ein annan stad.

Du slepp også å sette deg ned for å samle inn informasjon om den ulike medlemskapen din i pensjonskassane. Det er den siste pensjonskassen du var medlem i som skal samle informasjonen om deg og betale ut alders- eller uførepensjonen den dagen du treng det. Du treng berre å søke ein stad. Resten fiksar vi pensjonskassane på bakrommet.

I offentleg sektor blir alle arbeidsforhold telt med

I privat sektor var det tidlegare ikkje mogeleg å få med seg eller fortsette på pensjonsopptening for tilsettingar under 12 månader. Slik har det aldri vore i offentleg sektor sidan 1977.

Overføringsavtalen sikrar at sjølv korte arbeidsforhold blir teke vare på, og tel dersom du begynner å jobbe i offentleg sektor igjen. Det betyr at dersom du hadde 6 månader i ein kommune, og så begynner du å jobbe i ein fylkeskommune eller staten, startar du ikkje på null igjen.

Korleis skaffe deg oversikt

  • Du kan bruke nav.no eller norskpensjon.no for å skaffe deg oversikt over kva du har av rettar i privat og offentleg sektor.
  • Har du berre vore medlem hos oss? Da kan du logge inn på Min side på spk.no for å sjå historikken din hos oss.
  • Har du vore medlem i andre offentlege pensjonskassar? Da må du logge inn eller kontakte kvar enkelt pensjonskasse for å få vite historikken din.
Del dette:

Nye reglar for samordning av ektefellepensjon for deg fødd i 1954-1962

Dame ser ut av bilderammen, tenkefull.
Endringane i regelverket gjeld alle som er fødde i 1954 eller seinare, og som har såkalla «bruttoberekna ektefellepensjon». Foto: iStock

Førre veke skreiv vi om samordning av alderspensjon mellom folketrygden og offentleg tenestepensjonsordning frå 2021. Det nye regelverket gjeld òg deg som mottek ektefellepensjon frå nokon som var medlem hos oss.

Kva samordning er

Pensjonen frå Statens pensjonskasse og andre offentlege tenestepensjonsordningar, skal samordnast med ytingar frå folketrygda. Samordningslova regulerer fordelinga av utbetalinga av pensjon frå folketrygda og offentlege tenestepensjonsordningar.

Samordning skjer ved at ytingane i folketrygda blir utbetalte i sin heilskap, mens tenestepensjonen blir redusert. Reduksjonen – frådraget – blir berekna med utgangspunkt i det du får utbetalt frå folketrygda.

Dei som har ektefellepensjon frå ei offenteleg tenestepensjonsordninge skal óg samordnast med ytingar frå folketrygda. Frå og med i år gjeld eit heilt nytt samordningsregelverk, og først ut er 1954-årgangen fordi dei fyller 67 år i år.

Viktig før vi går vidare:

Vi rekner ut ektefellepensjon individuelt. Vi kan difor ikkje seie eksakt kor mykje endringa betyr i kroner og øre for deg. Det må du undersøke sjølv. I dette blogginnlegget forklarer vi kvifor det er innført ei endring i regelverket.

Den korte versjonen

  • Dei nye samordningsreglane kan gje følger for ektefellepensjonen frå oss fordi NAV frå og med i år begynner å fase inn ny alderspensjon frå folketrygda.
  • Fordi det kjem eit nytt regelverk for alderspensjon, må vi gjere tilsvarande endringar for ektefellepensjon for å følge folketrygdas regelverk.
  • Endringane i regelverket gjeld alle som er fødde i 1954 eller seinare, og som har såkalla «bruttoberekna ektefellepensjon» etter eit medlem hos oss (eller i ein annan offentleg tenestepensjonsordning).
  • Har du det som kallast «nettoberekna ektefellepensjon», blir du ikkje påverka av det nye regelverket.
  • Ønsker du å vite meir om kva endringane betyr for ektefellepensjonen din? Ta kontakt med kundesenteret vårt.

Den lange versjonen

Regelverket er temmeleg omfattande og kan vere krevjande å sette seg inn i. Vi har skrive ein litt lenger versjon til deg som har lyst til å lære meir om detaljane i regelverket.

Innfasing av ny alderspensjon frå folketrygden frå 2021

Ektefellepensjonen fra oss skal samordnast med alderspensjonen frå folketrygda. Innfasinga kan påverka dei som får bruttoberekna ektefellepensjon frå oss. På grunn av det nye regelverket må vi gjere tilsvarande endringar slik at vi følger folketrygdas regelverk.

I 2011 blei det innført ein ny modell for opptening av pensjon i folketrygda. Du som er fødd i perioden 1954-1962, tener opp alderspensjon i folketrygda delvis etter gamle og delvis etter nye oppteningsreglar:

  • I det gamle regelverket er det dei 20 beste oppteningsåra som blir tekne med i utrekninga av ytinga du skal få frå folketrygda (besteårsregelen).
  • I det nye regelverket er det «alle år med arbeid» som blir teke med (alleårsregelen).

Dei nye reglane beskriv korleis ektefellepensjonen skal samordnast med pensjonen utrekna etter dei nye oppteningsreglane i folketrygda.

To typer ektefellepensjon frå offentlege tenestepensjonsordninger

Regelverket for ektefellepensjon er noko av det mest kompliserte vi har. Eg skal prøve å gjere det så enkelt, at du raskt kan sjå om du påverkast eller ikkje.

Det er mange element i utrekning av ektefellepensjon, men overordna er det to ulike formar for ektefellepensjon;

  1. Bruttoberekna: Full årleg brutto ektefellepensjon utgjer 39,6 prosent av avdødes pensjonsgrunnlag og utgjer 60 prosent av alderspensjonen hvis avdøde allereie var pensjonist. Bruttoberekna ektefellepensjon samordnar vi med ytingar fra folketrygda og med andre tenestepensjoner.
  2. Nettoberekna: Full årleg nettoberekna ektefellepensjon utgjer 9 prosent av avdødes pensjonsgrunnlag. Nettoutrekna ektefellepensjon samordnar vi ikkje med ytingar frå folketrygda, berre med andre tenestepensjoner.

Bruttoberekna ektefellepensjon fasast sakte ut

Den bruttoberekna ektefellepensjonen fasast ut til fordel for den nettoberekna ytinga, som er tilpassa den nye folketrygda. Her kjem dei nye reglane inn: innfasinga skjer gradvis og etter året du som etterlatt er fødd, og frå månaden etter du fyller 67 år.

  • Fødd i 1954: 90 prosent bruttoberekna og 10 prosent nettoberekna ektefellepensjon.
  • Fødd i 1958: 50 prosent bruttoberekna og 50 prosent nettoberekna ektefellepensjon.
  • Fødd i 1962: 10 prosent bruttoberekna og 90 prosent nettoberekna ektefellepensjon.
Innfasinga skjer gradvis og etter året du som etterlatt er fødd. Illustrasjon: Statens pensjonskasse.

Ingen endring for dei med nettoberekna ektefellepensjon

Har du allereie nettoberekna ektefellepensjon? Då blir du ikkje omfatta av dei nye reglane, som berre gjeld dei som har bruttoberekna ektefellepensjon.

Har du spørsmål om pensjonen din?

Ja, ektefellepensjonane vert berekna individuelt etter eit komplisert regelverk. Eg anbefaler deg å ta kontakt med oss for å få vite kva endringane betyr for deg.

Del dette:

Er du fødd i 1954, er du ein av dei aller første som blir omfatta av dei nye samordningsreglane nå i 2021

Man ser på en stor tavle med en labyrint på.
Ja, pensjon bereknes individuelt etter eit komplisert regelverk. Vi kan ikkje seie kva endringane betyr for akkurat deg, men vi kan forklare kvifor det er slik. Foto: iStock.

Pensjonen frå Statens pensjonskasse, og andre offentlege tenestepensjonsordningar, skal samordnast med ytingar frå folketrygda. Samordningslova regulerer fordelinga av utbetalinga av pensjon frå folketrygda og offentlege tenestepensjonsordningar.

Samordning skjer ved at ytingane i folketrygda blir utbetalte i sin heilskap, mens tenestepensjonen blir redusert. Reduksjonen – frådraget – blir berekna med utgangspunkt i det du får utbetalt frå folketrygda.

Regelverket som gjeld frå årsskiftet, omfattar deg som er født mellom 1954 og 1962 og slår først inn den dagen du tek ut alderspensjon frå ei offentleg tenestepensjonsordning frå du er 67 år. Først ut er dei som er fødde i 1954 fordi dei fyller 67 år i år.

Viktig før vi går vidare: Alderspensjon blir utrekna individuelt. Alle har forskjellig pensjonsopptening i både folketrygda og hos oss (eller i ei anna offentleg tenestepensjonsordning). Derfor kan ikkje blogginnlegget seie kva endringa betyr i kroner og øre for deg. Det må du undersøke sjølv. I dette innlegget forklarer vi kvifor det er innført ei endring i regelverket.

Den korte versjonen

  • For deg som er offentleg tilsett og født i 1954-1962, er den totale alderspensjonen din ein kombinasjon av det du får frå folketrygda og det du har tent opp i ein offentleg pensjonskasse.
  • Størsteparten av det du skal ha i kroner og øre, kjem frå folketrygda. Den offentlege tenestepensjonen blir justert slik at du får det riktige samla resultatet (som er opp mot 66 prosent av årslønna di).
  • Det som regulerer forholdet mellom folketrygda og den offentlege tenestepensjonen blir kalla samordning. Nye reglar for samordning gjeld frå og med i år. Reglane fortel oss korleis vi skal berekne tenestepensjonen du får frå oss etter det du får frå folketrygda.
  • Dei som er fødde i 1954 er dei første som får utrekna alderspensjonen etter dei nye samordningsreglane. Dette skjer frå og med februar i år.
  • Samordningsregelverket kan gjere at du får heile alderspensjonen utbetalt frå folketrygda og ingenting frå den offentlege tenestepensjonsordninga. Når det kan skje, er individuelt og etter når du er fødd. Les meir om å jobbe etter 67 på spk.no.
  • Ønsker du å berekne kor mykje du får i alderspensjon? Bruk vår pensjonskalkulator på Min side på spk.no. Har du særaldersgrense? Da kan du ikkje bruke kalkulatoren, og må ta kontakt med kundesenteret vårt.

Den lange versjonen

Pensjonsregelverket er nokså omfattande og kan vere krevjande å sette seg inn i. Vi har skrive ein litt lengre versjon til deg som har lyst til å lære meir om detaljane i samordningsreglane:

Samordning med folketrygda – to måtar å samordne på

I 2011 blei det innført ein ny modell for opptening av pensjon i folketrygda. Du som er fødd i perioden 1954-1962 tener opp alderspensjon i folketrygda delvis etter gamle og delvis etter nye oppteningsreglar.

I det gamle regelverket er det dei 20 beste oppteningsåra som blir tekne med i utrekninga av ytinga du skal få frå folketrygda (besteårsregelen). I det nye regelverket er det «alle år med arbeid» som blir teke med (alleårsregelen). I 2018 kom det derfor reglar om korleis tenestepensjonen – altså alderspensjon frå SPK – skal samordnast med pensjonen slik den er etter nye oppteningsreglar i folketrygda.

Gradvis overgang frå gamle til nye samordningsreglar

Det er årstalet du er født som bestemmer kor stor del av pensjonen frå folketrygda som skal bereknest etter gammal og ny oppteningsmodell. Tilsvarande del av tenestepensjonen din skal samordnast med nye og gamle samordningsreglar.

Delane blir justert etter fødselsår slik figuren viser:

Illustrasjon som viser prosentandelen nytt og gammelt samordningsregelverk etter årskullet du er født.
Figuren viser kor stor del av nytt og gammalt samordningsregelverk som gjeld for årskulla 1954-1962. Dei fødde i 1954 får 10 prosent nytt samordningsregelverk og 90 prosent gamalt. Dei fødde i 1962 får 90 prosent nytt og 10 prosent gamalt regelverk. Illustrasjon: SPK.

For kvart årskull aukar delen som skal samordnast etter nye reglar med 10 prosentpoeng og delen etter gamle reglar reduserast tilsvarande:

  • Født i 1954: alderspensjonen frå folketrygda blir utrekna etter 90 prosent gammalt, og 10 prosent nytt samordningsregelverk
  • Født i 1958: alderspensjonen frå folketrygda blir utrekna etter 50 prosent gammalt, og 50 prosent nytt samordningsregelverk
  • Født i 1962: alderspensjonen frå folketrygda blir utrekna etter 10 prosent gammalt, og 90 prosent nytt samordningsregelverk

For deg som har særalderspensjon og avtalefesta pensjon (AFP)

Når du fyller 67, blir særalderspensjon omgjord til «vanleg» alderspensjon. Særalderspensjonen, som du får frå tenestepensjonsordninga fram til du blir 67 år, blir utbetalte i sin heilskap frå oss eller den pensjonskassen du er medlem av. Ved 67 år kjem folketrygda (NAV) inn i bildet og skal utgjere størsteparten av alderspensjonen din og tenestepensjonsdelen skal justerast ned. Da slår samordninga inn.

Offentleg AFP er ein tidlegpensjon du kan ha frå du er 62 til du blir 67 år. Den er meint for dei som ønsker å gå av heilt eller delvis før dei fyller 67 år. På same måte som for særalderspensjonistar, blir AFP omgjort til ein «vanleg» alderspensjon når du fyller 67 år og skal derfor samordnast med folketrygda.

Har du spørsmål om pensjonen din?

Ja, pensjonane bereknes individuelt etter eit komplisert regelverk. Eg anbefaler deg å ta kontakt med oss eller bruke kalkulatoren vår for å få vite kva endringane betyr for deg.

Del dette:

Har du endringar i lønna etter lønnsoppgjeret? Da må du seie frå til oss med ein gong

Gammel mann ser over pensjonsutbetalingsslippen
Det smart er å melde frå ny eller endra inntekt til oss i tide. Då unngår du unødvendige overraskingar i etteroppgjeret. Foto: iStock

Lønnsoppgjeret i staten er over. Har du uførepensjon eller offentleg AFP må du ta somme grep nå.

Årlege etteroppgjer for uførepensjon og AFP

Vi i Statens pensjonskasse køyrer årlege etteroppgjer for dei som har uførepensjon og offentleg AFP. Da sjekkar vi skatteoppgjeret for å sjå kor mykje du har tent.

Kvifor det? Jo, det er fordi uførepensjon og offentleg AFP skal justerast etter kor mykje du tener ved sidan av. Har du fått for lite utbetalt, etterbetaler vi. Og har du da fått meir utbetalt enn du skulle – på grunn av høgare inntekt enn forventa – får du baksmell.

Du må sjølv melde inn endringar i inntekta

Som tittelen over seier, er det du som er ansvarleg for å seie frå til oss at arbeidsinntekta din har endra seg. Arbeidsgivar gjer ikkje dette for deg.

Dersom lønna din auka som eit resultat av lønnsoppgjeret for 2020, kan det vere at du må melde frå til oss.

Kvar melder du inntekt? Det avheng om du har uførepensjon eller AFP. Les meir under:

Har du uførepensjon?

Dersom du har uførepensjon frå oss, har du fått utrekna det som heiter ei inntektsgrense. Det er det årlege beløpet du kan tene før uførepensjonen blir redusert. Gjer lønnsoppgjeret at du nærmar deg denne? Sjekk det tidlegast mogeleg!

Du kan når som helst – og så ofte du treng – registrere inntekt ved å logge inn på Min side.

Har du offentleg AFP?

Har du offentleg AFP er pensjonen utrekna ut frå ei forventa arbeidsinntekt. Dersom den nye lønna di avvikar med meir enn 15 000 kroner per år frå den forventa inntekta, må du melde frå til oss.

Korleis melder du inntekt? Det avheng om du er yngre eller eldre enn 65 år.

Påverkar lønnsoppgjeret for 2020 kva du har meldt inn av inntekt? Det må du sjekke tidlegast mogeleg.

Tommelfingerregel

Det smart er å melde frå ny eller endra inntekt til oss i tide. Då unngår du unødvendige overraskingar i etteroppgjeret.

Del dette:

Etteroppgjer for uførepensjonistar – dette må du hugse på

Du kan prøve deg i arbeidslivet – dersom du er klar for det. Tommelfingerregelen er å melde frå i tide til oss. Foto: iStockphoto

Utbetalinga av uførepensjon skal justerast etter kor mykje du tener ved sidan av – og derfor er det viktig at du hugsar å fortelje oss kor mykje du forventar å tene.

For på same måte som Skatteetaten gjennomfører skatteoppgjeret sitt, gjennomfører vi i Statens pensjonskasse eit etteroppgjer for uførepensjon. Etteroppgjeret skjer på hausten etter at skatteoppgjeret er klart.

Det årlege «pensjonsoppgjeret»

Har du fått for liten pensjon utbetalt, etterbetaler vi pensjon. Og har du da fått meir pensjon utbetalte enn du skulle – på grunn av høgare inntekt enn forventa – så får du «baksmell» (akkurat som i skatteoppgjeret).

Kva gjer du for å unngå baksmell?

Er du ufør kan det vere vanskeleg å føresjå framover kor mykje du kjem til å jobbe. Det forstår vi. Da er det desto viktigare å halde oss oppdatert på kva du trur du kjem til å tene, slik at vi kontinuerleg kan justere pensjonsutbetalinga di.

Tommelfingerregel: meld frå til oss i tide. Da unngår du overraskingar i etteroppgjeret!

Men kva er inntekt?

Vi får ofte spørsmål frå folk som lurer på kva inntekt eigentleg er. Dette er ein av dei omgrepa alle veit kva er, men likevel slit med å definere. Det som kan påverke uførepensjonen, er pensjonsgivande inntekt. Den er definert av folketrygdloven § 3-15, og inkluderer blant anna:

  • arbeidsinntekt frå privat og offentleg verksemd
  • styrehonorar
  • honorar for ulike tillitsverv
  • feriepengar frå arbeid du har utført etter at du tok ut heil eller delvis uførepensjon første gong

Somme lurer på om uførepensjonen skal meldast som inntekt. Nei, det skal den ikkje. Du skal heller ikkje ta med andre pensjonar du får, som for eksempel uførepensjon du mottek frå andre pensjonskassar, eller arbeidsavklaringspengar frå NAV. På spk.no kan du lese om kva inntekter som både påverkar og ikkje påverkar uførepensjonen din, og vi har også ei eiga sjekkliste du kan bruke.

Du kan når som helst – og så ofte du treng – registrere inntekt ved å logge inn på Min side. Tenk etter kor mykje du jobbar, kor mykje du kjem til å jobbe – og kor mykje du kjem til å tene. Er det meir eller mindre enn du trudde?

Tommelfingerregelen er å melde frå ny eller endra inntekt til oss i tide så du unngår unødvendige overraskingar i etteroppgjeret! Vi har laga ein video som viser det korleis du legg inn inntekt på Min side:

Kva er inntektsgrensa di?

Da uførepensjonen frå oss blei innvilga, blei det sett ei inntektsgrense. Dette er det årlege beløpet du kan tene før uførepensjonen blir redusert.

Inntektsgrensa er individuell, og du finn inntektsgrensa di på Min side. Dersom inntekta utgjer meir enn 80 prosent av den samla inntekta du hadde før du blei ufør, skal uførepensjonen frå oss stoppast.

Del dette: