Ny pensjonskonto gjeld ikkje offentleg tenestepensjon

Har du mange pensjonskapitalbevis? No blir dei samla i ein konto for deg. Foto: iStock.

Frå og med i år har alle arbeidstakarar som har privat innskottspensjon, ein eigen pensjonskonto. Det gjer at pensjonssparinga i privat sektor blir samla på ein konto. I offentleg sektor har vi lenge hatt liknande ordning i overføringsavtalen.

Fordelen med den nye pensjonskontoen er at det blir enklare for deg å halde oversikt, og du kan få litt meir i kroner og øre den dagen du blir pensjonist.

Dette er den nye pensjonskontoen i privat sektor

  • Du får med deg opptening sjølv om du jobbar kortare enn 12 månader. Før 2021 hadde du ikkje krav på å få med deg pensjonsopptening frå ein arbeidsgivar dersom du jobba kortare enn 12 månader. Det vil seie at dersom du jobba ein stad i 11 månader før du slutta, gjekk alle pengane som blei sette av til deg tilbake til arbeidsgivar.
  • Du får berre ein pensjonskonto å halde styr på. Hadde du fleire jobbar i der du har jobba lenger enn 12 månader, fekk du med deg det som blir kalla eit «pensjonskapitalbevis». Det er dokumentasjon på at du har spart opp pensjon frå eit tidlegare arbeidsforhold. Dess oftare du byttet jobb, dess fleire slike bevis fekk du – gjerne frå forskjellige leverandørar som alle tek betalte for pensjonskapitalbeviset.
  • Du slepp sjølv å samle pensjonskapitalbevisa dine. Den nye loven seier at alle tidlegare arbeidsforhold skal samlast på ein konto. Frå og med i år slepp du altså å sette deg ned, samle inn informasjon om bevisa dine og gjere den jobben sjølv. Når skjer det automatisk.
  • Du betaler mindre i gebyr for pensjonskapitalbevisa dine. For kvart pensjonskapitalbevis du hadde, måtte du som regel betale for forvaltinga av pengane og kanskje ei ekstrabetaling av kor mykje pengane dine voks (avkastning). Nå skjer det berre hos ein leverandør, ikkje fleire. Det vil nok gi meir pengar i lomma den dagen du går av.
  • Ei samla utbetaling den dagen du blir pensjonist. I staden for å få utbetalinga frå fleire forskjellige leverandørar, får du utbetalte alt frå ein og same pensjonskonto.

Store likskapstrekk med overføringsavtalen i offentleg sektor

Den nye pensjonskontoen gjeld berre for privat sektor. Offentleg sektor er ikkje omfatta av den nye loven som gjeld frå i år. Men, den nye pensjonskontoen i privat sektor har store likskapstrekk med noko offentleg sektor har hatt i mange år: overføringsavtalen.

Overføringsavtalen sikrar pensjonsoppteninga di i offentleg sektor

Overføringsavtalen er ein avtale mellom dei ulike offentlege pensjonskassane i Noreg. Den skal sikre at du får med deg all pensjonsopptening og andre rettar som uførepensjon, dersom du byter jobb innan offentleg sektor.

Det vil seie at du ikkje treng å «starte på nytt» dersom du har jobba i ein kommune i nokre år, og så får du ny jobb i ein fylkeskommune eller staten. Du får med deg det du hadde i den kommunale pensjonskassen og over til oss eller den fylkeskommunale pensjonskassen.

Det er vi i Statens pensjonskasse som administrerer avtalen på vegner av alle pensjonskassane.

Pensjonskassane gjer jobben for deg

Vi, som pensjonskassar, sørger for at alle rettane og oppteninga di blir tekne vare på for deg. Du treng ikkje gjere noko sjølv, eller varsle den nye pensjonskassen at du før har vore medlem ein annan stad.

Du slepp også å sette deg ned for å samle inn informasjon om den ulike medlemskapen din i pensjonskassane. Det er den siste pensjonskassen du var medlem i som skal samle informasjonen om deg og betale ut alders- eller uførepensjonen den dagen du treng det. Du treng berre å søke ein stad. Resten fiksar vi pensjonskassane på bakrommet.

I offentleg sektor blir alle arbeidsforhold telt med

I privat sektor var det tidlegare ikkje mogeleg å få med seg eller fortsette på pensjonsopptening for tilsettingar under 12 månader. Slik har det aldri vore i offentleg sektor sidan 1977.

Overføringsavtalen sikrar at sjølv korte arbeidsforhold blir teke vare på, og tel dersom du begynner å jobbe i offentleg sektor igjen. Det betyr at dersom du hadde 6 månader i ein kommune, og så begynner du å jobbe i ein fylkeskommune eller staten, startar du ikkje på null igjen.

Korleis skaffe deg oversikt

  • Du kan bruke nav.no eller norskpensjon.no for å skaffe deg oversikt over kva du har av rettar i privat og offentleg sektor.
  • Har du berre vore medlem hos oss? Da kan du logge inn på Min side på spk.no for å sjå historikken din hos oss.
  • Har du vore medlem i andre offentlege pensjonskassar? Da må du logge inn eller kontakte kvar enkelt pensjonskasse for å få vite historikken din.
Del dette:

Etteroppgjer for uførepensjonistar – dette må du hugse på

Du kan prøve deg i arbeidslivet – dersom du er klar for det. Tommelfingerregelen er å melde frå i tide til oss. Foto: iStockphoto

Utbetalinga av uførepensjon skal justerast etter kor mykje du tener ved sidan av – og derfor er det viktig at du hugsar å fortelje oss kor mykje du forventar å tene.

For på same måte som Skatteetaten gjennomfører skatteoppgjeret sitt, gjennomfører vi i Statens pensjonskasse eit etteroppgjer for uførepensjon. Etteroppgjeret skjer på hausten etter at skatteoppgjeret er klart.

Det årlege «pensjonsoppgjeret»

Har du fått for liten pensjon utbetalt, etterbetaler vi pensjon. Og har du da fått meir pensjon utbetalte enn du skulle – på grunn av høgare inntekt enn forventa – så får du «baksmell» (akkurat som i skatteoppgjeret).

Kva gjer du for å unngå baksmell?

Er du ufør kan det vere vanskeleg å føresjå framover kor mykje du kjem til å jobbe. Det forstår vi. Da er det desto viktigare å halde oss oppdatert på kva du trur du kjem til å tene, slik at vi kontinuerleg kan justere pensjonsutbetalinga di.

Tommelfingerregel: meld frå til oss i tide. Da unngår du overraskingar i etteroppgjeret!

Men kva er inntekt?

Vi får ofte spørsmål frå folk som lurer på kva inntekt eigentleg er. Dette er ein av dei omgrepa alle veit kva er, men likevel slit med å definere. Det som kan påverke uførepensjonen, er pensjonsgivande inntekt. Den er definert av folketrygdloven § 3-15, og inkluderer blant anna:

  • arbeidsinntekt frå privat og offentleg verksemd
  • styrehonorar
  • honorar for ulike tillitsverv
  • feriepengar frå arbeid du har utført etter at du tok ut heil eller delvis uførepensjon første gong

Somme lurer på om uførepensjonen skal meldast som inntekt. Nei, det skal den ikkje. Du skal heller ikkje ta med andre pensjonar du får, som for eksempel uførepensjon du mottek frå andre pensjonskassar, eller arbeidsavklaringspengar frå NAV. På spk.no kan du lese om kva inntekter som både påverkar og ikkje påverkar uførepensjonen din, og vi har også ei eiga sjekkliste du kan bruke.

Du kan når som helst – og så ofte du treng – registrere inntekt ved å logge inn på Min side. Tenk etter kor mykje du jobbar, kor mykje du kjem til å jobbe – og kor mykje du kjem til å tene. Er det meir eller mindre enn du trudde?

Tommelfingerregelen er å melde frå ny eller endra inntekt til oss i tide så du unngår unødvendige overraskingar i etteroppgjeret! Vi har laga ein video som viser det korleis du legg inn inntekt på Min side:

Kva er inntektsgrensa di?

Da uførepensjonen frå oss blei innvilga, blei det sett ei inntektsgrense. Dette er det årlege beløpet du kan tene før uførepensjonen blir redusert.

Inntektsgrensa er individuell, og du finn inntektsgrensa di på Min side. Dersom inntekta utgjer meir enn 80 prosent av den samla inntekta du hadde før du blei ufør, skal uførepensjonen frå oss stoppast.

Del dette:

Du må betale to prosent av lønna di til oss sjølv om du jobbar etter 67 år. Kva får du igjen for det?

Eldre herremann ser inn i kameraet, grublende
Medlemskapen hos oss er ikkje berre sparing til alderspensjon. Det ville blitt ei mager pensjonstid. Foto: iStock.

Svaret avheng av om du har full oppteningstid på 30 år eller ikkje.

Rask avklaring før du les vidare: dette blogginnlegget er retta mot deg som er fødd i 1962 eller før og jobbar i offentleg sektor. Er du fødd i 1963 eller etter, gjeld heilt andre regler for deg (sjå heilt nedst for meir info).

Aller først: Medlemskapen kostar eigentleg meir enn det du betaler

For tilsett i offentleg sektor betyr medlemskapen hos oss meir enn sparing til berre alderspensjon. I tillegg til livsvarig alderspensjon har du:

  • Uførepensjonsdekning frå du blir tilsett fram til du er 67 år
  • Avtalefesta pensjon (AFP) frå du er 62 til du er 67 år
  • Attlevandepensjon (uansett om du er yrkesaktiv eller pensjonist)
  • Yrkesskadeforsikring (om du er tilsett i staten)
  • Gruppelivsordning (om du er omfatta av Hovedtariffavtalen i staten, eller arbeidsgivaren din har valt å bli med i ordninga)

Det vil seie at du har ekstra tryggleik om du skulle bli sjuk eller skadd slik at du ikkje kan jobbe så mykje som du gjorde før, eller om du ønsker å trappe ned heilt eller delvis før du blir alderspensjonist. Ikkje minst: tryggleik for dine attlevande dersom du skulle døy.

Som medlem blir trekt du to prosent av lønna di for dette dersom du jobbar til du fyller 70 år, og det er lovbestemt. Men det er arbeidsgivaren din som betaler den største delen av premien for medlemskapen din hos oss, nemleg rundt 12-15 prosent av lønna di.

Har du ikkje full oppteningstid på 30 år når du fyller 67 år, kan det lønne seg å fortsette å jobbe

Oppteningstida er individuell, og somme får kanskje ikkje full opptening når dei blir 67 år. Har du ikkje full oppteningstid, vil alle åra og månadene i jobb etter du er 67 år telje opp mot det som for deg blir full opptening. Har du eksempelvis 1 år og 3 månader igjen til du får 30 år, vil dei telje med og kan utgjere ein monaleg sum når du går av.

Du kan også motverke levealdersjusteringa. Levealdersjustering betyr at dei yngre årskulla må jobbe litt lenger enn dei eldre årskulla for å få same pensjon. Den vil påverke dei forskjellige årskulla, opp til og med dei som er fødde i 1962 eller før, på ulike måtar.

På spk.no kan du sjå kor lenge årskullet ditt må jobbe for å motverke levealdersjusteringa.

Har du full oppteningstid på 30 år, «sparer» du ikkje meir til alderspensjonen din. Men du har framleis mange gode

Du sparer ikkje til alderspensjonen din om du jobbar etter at du er 67 år og har full opptening, for den kan ikkje auke meir enn 30 år. Men du har framleis gode dekningar:

Dine attlevande er sikra om du skulle døy

Sjølv om du ikkje kvalifiserer til AFP eller uførepensjon etter du er blitt 67 år, er dine attlevande sikra om du skulle døy mens du er i jobb. Det blir kalla attlevandepensjon, og dekker ektefellen partneren/din og alle barn under 20 år. Du kan også ha ei gruppelivsordning, som er ei eingongsutbetaling til dine attlevande om du skulle døy.

Statstilsette har yrkesskadeforsikringen sin hos oss

Er du statstilsett, har du i tillegg yrkesskadeforsikring hos oss. Den sikrar deg økonomisk om du skulle skade deg på jobben.

To prosent av lønn ville blitt ei svært mager pensjonstid

Offentleg tenestepensjon kan ikkje samanliknast med innskottspensjon i privat sektor

Mange forvekslar offentleg tenestepensjon med innskottspensjon i privat sektor. I ein innskottspensjon setjast det av minimum 2 prosent av lønn, og den går berre til ein tidsavgrensa alderspensjon som du kan ta ut frå du er 62 år til du fyller 77. Medlemskapen din hos oss omfattar, som vi har nemnt ovanfor, meir enn berre ein livsvarig alderspensjon.

Dersom det berre var dei to prosentane frå lønna di som skulle utgjere alderspensjonen, uførepensjonen, AFP og attlevandepensjon, ville det blitt ei veldig mager pensjonstid – både for deg og dine attlevande.

Skulle du gått ut på den private marknaden og henta inn alderspensjon-, uføre- og attlevandedekningar, ville det utvilsamt koste meir i året enn kva du betaler som medlem av oss. Men heile denne rekninga slepp du å ta. Det er eit gode du har som arbeidstakar i ei verksemd som er tilknytt oss.

Er du fødd i 1963 eller etter? Da gjeld heilt andre reglar for deg

Vi skal ikkje gå inn i desse reglane her, men i korte trekk kan du jobbe så mykje du vil fram til du er 75 år. Du får pensjonsopptening så lenge du jobbar. Da skal du sjølvsagt betale inn to prosent av lønna di fram til du blir 75 år. Les meir om reglane som gjeld for deg i artikkelen «Ny offentleg tenestepensjon på 1-2-3» på spk.no.

Del dette:

«Jeg er født i 1965. Kan jeg jobbe etter at jeg er blitt 67 år uten å tape pensjon?»

Portretter av tre typiske medlemmer av SPK i alderen 50, 40 og 30 år
Nytt regelverk for de som er født i 1963 eller etter gjør at de kan jobbe så mye de vil inntil de fyller 75 år. Foto: iStock.

I den siste tiden har det stått ofte i mediene at «offentlig ansatte taper pensjon på å jobbe etter fylte 67 år». Ja, det stemmer for noen, men ikke for alle. Hva med deg som er født i 1963 eller etter?

Spørsmålet kom inn til vårt kundesenter fra Anne, som er medlem hos oss og har vært det lenge: Hun forteller at hun er født i 1965 og hun lurer på om hun ville risikere å tape pensjon ved å jobbe etter at hun fyller 67 år.

Nå er hun bare 55 år, men hun har hørt så mye om at offentlig ansatte kan tape tjenestepensjon og hun lurer på hva som skjer med henne når hun fyller 67.

Hun har også fått med seg at nå er det kommet nye regler for offentlig tjenestepensjon for noen årskull, og lurer på hva det kan ha å si for henne.

Den enkle versjonen

Nei, Anne vil ikke «tape» pensjon ved å jobbe etter fylte 67 år fordi hun er født i 1963 eller etter. Hun, og alle andre i disse årskullene, har helt andre regler enn årskullene før som betyr at de kan jobbe så lenge de vil, inntil de fyller 75 år.

Den litt mer kompliserte versjonen

Sånn. Du kan egentlig slutte å lese hvis du tenker den enkle versjonen var beroligende nok. Er du interessert i å vite hvorfor kan du henge med litt til. For å si hvorfor må vi gå litt dypere ned i pensjonsregelverket.

Alt handler om samordning mellom oss og folketrygden

Først må vi ta en kjapp runde innom hvordan det norske pensjonssystemet er satt opp, og hvordan forholdet mellom offentlig tjenestepensjon og folketrygden er – det som kalles samordning.

Vi starter med det enkleste: det norske pensjonssystemet består av tre deler: folketrygden i bunnen, tjenestepensjon i midten og egen sparing på toppen.

Vi har lagd en video som forklarer det norske pensjonssystemet:

Samordning er et regelverk som bestemmer hvordan delene «folketrygden» og «tjenestepensjon» i pyramiden skal utbetales når du går av med alderspensjon, og den gjelder for alle offentlig ansatte (uansett når du er født).

Regelverket er slik at alderspensjonen fra folketrygden alltid skal betales ut i sin helhet, og så skal den offentlige tjenestepensjonen justeres slik at du samlet oppnår beløpet du har krav på, som er opp mot 66 prosent av sluttlønn om du har full opptjeningstid (30 år).

Er folketrygden din stor, vil du oppleve at den offentlige tjenestepensjonen blir redusert. Er folketrygden din mindre, vil tjenestepensjonen økes. Har du veldig stor folketrygd, kan du oppleve at tjenestepensjonen reduseres ned mot null siden du får det du skal ha fra folketrygden alene (opp mot 66 prosent).

Hvordan fungerer samordningen for årskullene født 1963 eller etter?

Det er ikke slik at de som er født i 1963 «slipper unna» samordning. Den gjelder alle offentlig ansatte uansett når de er født. Men: er du født i 1963 eller etter, og du var ansatt i offentlig sektor før 31. desember 2019, skal kun den delen av alderspensjonen din samordnes med folketrygden når alderspensjonen din skal beregnes. Hvorfor det?

Jo, det er fordi det nye regelverket har gitt deg helt nye opptjeningsregler for alderspensjon hos oss fra og med januar 2020. Det nye regelverket sier at du skal få pensjonsopptjening for alle år i jobb frem til du blir 75 år og at alderspensjonen ikke skal samordnes med folketrygden. Samtidig har vi jo også tatt vare på den tidligere opptjeningen Anne hadde inntil det regelverket trådte i kraft 1.1.2020.

Det vil si at for Anne vil hennes fremtidige alderspensjon bli en kombinasjon av det «nye» og det «gamle» regelverket – altså hva hun har før og etter 1.1.2020. Anne skal altså få en del av sin alderspensjon fra oss samordnet med folketrygden, mens den andre delen skal ikke samordnes med folketrygden.

Alt som Anne tjener opp fra og med januar 2020 til hun går av med alderspensjon, skal ikke samordnes med folketrygden. Den delen skal utbetales som et tillegg til det hun får fra folketrygden. Det hun har tjent opp fra hun startet i offentlig sektor helt til slutten av desember i 2019, skal beregnes etter «gamle» regler.

De «gamle» reglene sier at hennes opptjening frem til slutten av desember i 2019 skal deles på 40 år og ikke 30, og at skal den delen av hennes alderspensjon samordnes med folketrygden.

Det betyr at selv om en del av Annes alderspensjon skal samordnes, vil det ikke ha så store konsekvenser som for de som er født i 1962 eller før. Hun kan derfor jobbe så lenge hun vil etter at hun fyller 67.

Ja, det er veldig komplisert og det vil være individuelt siden alle har så forskjellig arbeidshistorikk. Derfor anbefalte vi Anne å ta en titt på vår pensjonskalkulator for årskullene født i 1963 eller etter. Den kan henne gi et bilde over hvordan pensjonen kan bli hvis hun tar ut ved 62 eller venter helt til hun er 75 år.

Hva med deg som er helt fersk i offentlig sektor?

For dere er det et enklere. Hvis Anne, for eksempel, var helt ny i offentlig sektor ville hun fått all alderspensjonsopptjening kun etter nye regler. Da ville hele pensjonen bli utbetalt som et tillegg til folketrygden, uten samordning. Hun kan i tillegg jobbe så mye hun vil ved siden frem til du er 75 av uten at det vil gi mindre pensjon.

Trenger du enda mer kjøtt på beinet, eller bare vil fordypet deg i regelverket for årskullene født i 1963 eller etter? Da finner du mer på spk.no: Ny offentlig tjenestepensjon på 1-2-3.

Del dette:

Frå uførepensjon til alderspensjon: Korleis bereknar vi storleiken på stillinga?

Verdt å vite før du leser. Blogginnlegget er skrevet for en stund siden. Det kan ha skjedd endringer i pensjonsregelverket som ikke omtales her. Finn mer oppdatert info på Pensjonsbloggens forside eller spk.no. God lesing!

Korleis reknar vi ut stillingsstorleiken? Heldigvis er biletet ein illustrasjon og ikkje realiteten. Foto: iStock

I førre veke skreiv vi om kva som skjer når du går frå uførepensjon til alderspensjon. Nedst i blogginnlegget lovde vi å vise korleis storleiken på stillinga blir rekna ut.

Som vi åtvara om i førre veke, er dette veldig komplisert. Tidlegare var det relativt enkelt. Det var stort sett samsvar mellom uføregrad og storleiken på stillinga ein hadde ved sidan av uførepensjonen. Ein uføregrad på 30 prosent og ei reststilling på 70 prosent gav ein stillingsstorleik på 100 prosent.

Eit vesentleg poeng med uførereforma som kom i 2015, var å gjere det enklare å auke eller redusere stillinga si i takt med eiga arbeidsevne. Det inneber at uføregraden som står i vedtaket ditt blir mindre sentralt, mens inntekta du har hatt ved sidan av uførepensjonen blir desto viktigare når stillingsstorleiken skal fastsetjast.

Har du tent meir enn den inntektsgrensa som uførevedtaket ditt baserer seg på, har det gitt reduksjon i uførepensjonen din. Forholdet mellom 100 prosent uførepensjon og den faktiske utbetalinga kallar vi utbetalingsgrad.

Utbetalingsgraden + stillingsprosenten i reststillinga di gir stillingsstorleiken du får opptening for, og som vi bruker når vi reknar ut alderspensjonen din.

Reknestykket kan for eksempel bli slik:
Ein person med uføregrad på 100 prosent begynner å jobbe i ein stilling på 30 prosent og lønna han får inneber at han berre får utbetalt 65 prosent av full uførepensjon. Då er utbetalingsgraden 65 prosent. Legg vi til reststillinga på 30 prosent får vi ein stillingsstorleik på 95 prosent.

(Dersom du no automatisk tenkjer at det ikkje lønner seg å jobbe, må du hugse at det er mange faktorar som speler inn. Pensjonsgrunnlaget – sjølve utgangspunktet for berekningane – til denne personen har for eksempel auka.)

Reknestykket kan også bli slik:
Ein person med ein uføregrad på 50 prosent har gått ned til ein stilling på 40 prosent med ei lønn som gir ein utbetalingsgrad på 65 prosent. Legg vi saman utbetalingsgraden og reststillinga får denne personen ein stillingsstorleik på 105 prosent.

Konklusjon:
Dette blogginnlegget seier ikkje noko om kva du får utbetalt når du fyller 67 år og uførepensjonen frå SPK blir endra til alderspensjon. Men om du no forstår meir om nokre av faktorane som speler inn når pensjonen bereknast, er målet for innlegget nått.

Verdt å vite før du leser. Blogginnlegget er skrevet for en stund siden. Det kan ha skjedd endringer i pensjonsregelverket som ikke omtales her. Finn mer oppdatert info på Pensjonsbloggens forside eller spk.no. God lesing!
Del dette: